Grade 3 Kiswahili Sarufi – Nafsi Ya Tatu:wakati Ujao Notes
Sarufi: Nafsi ya Tatu — Wakati Ujao
(Lengo: Umri 8 — lugha rahisi, mifano ya kila siku kutoka Kenya)
Nini ni Nafsi ya Tatu?
Nafsi ya tatu ni mtu au watu tunaozungumza juu yao: yeye (mwanaume au mwanamke) na wao (watu wengi).
Mfano: yeye = he/she, wao = they.
Kanuni ya Wakati Ujao (Positive)
Muundo wa sentensi:
nafsi prefix + ta + kitenzi
- Yeye (nafsi ya tatu - mmoja): prefix = a- → a + ta + kitenzi
- Wao (nafsi ya tatu - wengi): prefix = wa- → wa + ta + kitenzi
Mifano (Positive)
- Yeye atakula chakula kesho. 🍽️ (he/she will eat tomorrow)
- Yeye atacheza mpira kesho. ⚽️ (he/she will play football tomorrow)
- Wao wataenda shuleni kesho. 🏫 (they will go to school tomorrow)
- Wao watasoma kitabu kesho jioni. 📚 (they will read a book tomorrow evening)
Negative — Bila kufanya (Hapana)
Ili kusema "hawatakufanya" (hawatalia), tunatoa ha- kwa nafsi na kisha ta:
Yeye: ha + ta + kitenzi → hatakula
Wao: ha + ta + kitenzi + prefix wa → hawatakula
- Yeye hatakula kesho. ❌ (he/she will not eat)
- Wao hawataenda shuleni. ❌ (they will not go to school)
(Kumbuka: kwa plural negative tunaanza kwa ha- kisha wa ikifuatiwa na ta: hawatakula.)
Majibu Mafupi (Ndiyo/Hapana)
Uliza: "Atakula kesho?" — Jibu:
- Ndiyo, atakula. ✔️
- Hapana, hatakula. ❌
Mazoezi (Jaza nafasi)
Andika kitenzi sahihi kwa wakati ujao wa nafsi ya tatu.
- Yeye ______ (kula) chakula kesho.
- Wao ______ (kuenda) shuleni kesho asubuhi.
- Yeye ______ (kusoma) kitabu kesho jioni.
- Wao ______ (kucheza) mpira baadaye.
- Yeye ______ (kulala) saa nne usiku.
Majibu: 1. atakula • 2. wataenda • 3. atasoma • 4. watacheza • 5. atalala
Vidokezo vya mwalimu:
- Tumia maneno ya muda kama kesho, baadaye ili wanafunzi waone wakati ujao.
- Weka vitendo rahisi wanavyovipenda (mpira, shule, chakula) ili iwe kirahisi kukumbuka.