Grade 4 Kiswahili Aina Za Maneno – Viwakilishi Notes
Viwakilishi
Somo: Aina za Maneno — Viwakilishi (Kiswahili)
Viwakilishi ni maneno yanayumumkisha mtu, kitu, au mahali bila kutumia jina la moja kwa moja. Hapa tunajifunza aina rahisi kwa watoto wa miaka 9.
1. Viwakilishi vya watu (Personal)
Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi, wao.
Mfano:
- Mimi ninacheza. 👦
- Wewe unasoma. 📖
- Wao wanacheza mpira. ⚽
2. Viwakilishi vya umiliki (Possessive)
wangu, wako, wake, wetu, wenu, wao
Mfano:
- Kitabu changu. 📚
- Nyumba yetu. 🏠
- Mpira wao. ⚽
3. Viwakilishi vya kuonyesha / mahali (Demonstratives)
Huyu, hawa, yule, wale, hii, ile, hiki, hicho — yanatofautiana kulingana na umbali na idadi.
Mfano:
- Mtu huyu 👦 (karibu, mtu mmoja)
- Watu hawa 👧👦 (karibu, watu wengi)
- Mtoto yule 👦 (mbali)
- Kitabu hiki 📗 (karibu)
- Vitabu hivyo 📚📚 (mbali)
- Nyumba ile 🏠 (mbali)
4. Viwakilishi wa uhusiano (Relative)
ambaye, ambao, ambayo — yanaunganishwa na nomino kuonyesha mtu au kitu kinachofanya kitu.
Mfano:
- Mwalimu ambaye anafundisha darasa. 👩🏫
- Watoto ambao wanacheza ni wachezaji wazuri. ⚽
- Nyumba ambayo iko pembeni ni ya wazazi wangu. 🏠
Mazoezi (Jaribu mwenyewe)
- Jaza kiasi kinachofaa:
- (1) _____ ninapenda kusoma. (Mimi / Wewe)
- (2) Kitabu _____ ni changu. (hiki / hicho)
- (3) Nyumba _____ ni kubwa. (hii / ile)
- (4) Watoto _____ wanacheza ni wema. (ambaye / ambao)
- (5) Huyu ni rafiki ______. (wangu / wako)
- Linganya maneno (andika A-B):
- A: Huyu — B: (1) Wale (2) Huyu = mtu karibu (3) Wao = wao
Majibu:
- (1) Mimi
- (2) hiki — (Kitabu hiki ni changu.)
- (3) ile — (Nyumba ile ni kubwa.)
- (4) ambao — (Watoto ambao wanacheza...)
- (5) wangu — (Huyu ni rafiki wangu.)
- Linganya: Huyu = mtu karibu; Wale = vitu/ watu mbali; Wao = wao (A-B mfano ulivyotolewa).
Vidokezo vya mwalimu/ mzazi: Fundisha kwa kutumia vitu halisi: sema "mtu huyu" akiwa karibu, "mtu yule" ukielekeza mbali. Wacheze mchezo wa kuonyesha (point-and-say) kwa viwakilishi.