Grade 1 Kiswahili Viashiria โ Matumizi ya viashiria Notes
Somo: Kiswahili
Mada: Viashiria
Subtopic: Matumizi ya viashiria (kwa umri wa miaka 6)
Malengo Mahususi (Specific Learning Outcomes)
- Kutambua viashiria vya mtu: mimi, wewe, yeye, sisi, nyinyi, wao.
- Kutumia viashiria vya mahali: hapa, pale, kule; na waelezea mtu: huyu, yule.
- Kutumia viashiria vya wakati rahisi: leo, jana, kesho katika sentensi fupi.
- Kubadilisha jina kwa viashiria katika sentensi rahisi (kwa mdomo au kuandika).
Maelezo mafupi (Grammar notes)
1. Viashiria vya mtu (Personal pronouns)
Mimi (I), Wewe (You sing.), Yeye (He/She), Sisi (We), Nyinyi (You pl.), Wao (They).
Mfano:
๐ง Mimi: "Mimi ninacheza."
๐ฆ Wewe: "Wewe unacheza."
๐ง Yeye: "Yeye anacheza."
๐จโ๐ฉโ๐งโ๐ฆ Sisi: "Sisi tunacheza."
๐ฉโ๐ฉโ๐ง Nyinyi: "Nyinyi mnaicheza."
๐จโ๐จโ๐ฆ Wao: "Wao wanacheza."
๐ฆ Wewe: "Wewe unacheza."
๐ง Yeye: "Yeye anacheza."
๐จโ๐ฉโ๐งโ๐ฆ Sisi: "Sisi tunacheza."
๐ฉโ๐ฉโ๐ง Nyinyi: "Nyinyi mnaicheza."
๐จโ๐จโ๐ฆ Wao: "Wao wanacheza."
2. Viashiria vya kuonyesha mtu/kitu (Demonstratives)
Huyu (this person near), Yule (that person far), Hii / Ile (this/that thing); Hapa (here), Pale/Kule (there).
Mfano:
"Huyu mtoto ana mpira." โฝ
"Yule mtoto ana kitabu." ๐
"Mpira uko hapa." ๐
"Mpira uko pale." ๐
"Huyu mtoto ana mpira." โฝ
"Yule mtoto ana kitabu." ๐
"Mpira uko hapa." ๐
"Mpira uko pale." ๐
3. Viashiria vya wakati (Time words)
Leo (today), Kesho (tomorrow), Jana (yesterday).
Mfano:
"Leo ninacheza." โ๏ธ
"Kesho nitacheza." ๐ค๏ธ
"Jana nilicheza." ๐
"Leo ninacheza." โ๏ธ
"Kesho nitacheza." ๐ค๏ธ
"Jana nilicheza." ๐
Mapendekezo ya Shughuli za Kujifunza (Suggested Learning Experiences)
- Mwalimu aonyeshe kadi au picha: mtoto mwenye mpira, mtoto akiwa pembeni. Mwanafunzi aambie "Huyu" au "Yule" na kutekeleza sentensi fupi (k.n. "Huyu ana mpira").
- Mchezo wa kuzungusha: wanafunzi wanasimama. Mwalimu anauliza "Nani anacheza?" mtoto anayeshikilia kitu anajibu kwa kutumia "Mimi" au wengine wanasema "Yeye". Hii inafundisha kutumia viashiria vya mtu.
- Kadi za wakati: onyesha picha zilizoandikwa "leo", "kesho", "jana". Mwanafunzi aweke picha ya shughuli katika kadi sahihi (mfano: "Leo ninacheza").
- Zoefishaji la kubadilisha jina kwa viashiria: Soma sentensi fupi "Amina anacheza." Uliza "Nani anacheza?" Mwanafunzi a jibu "Yeye anacheza." (Mwanafunzi anaandika/anasema viashiria vinavyofaa).
Tathmini fupi (Quick check)
Uliza mtoto au mwanafunzi kufanya yafuatayo:
- Taja viashiria vya mtu sita (mimi, wewe, yeye, sisi, nyinyi, wao).
- Kamilisha sentensi kwa kutumia viashiria:
a) Amina anacheza. ____ anacheza.
b) Leo nina kitabu. ____ nilisoma jana. (jibu: mimi) - Onyesha kitu karibu na mtoto: uliza "Huyu au yule?" Mwanafunzi aonyesha "huyu".
Vidokezo kwa mwalimu: Tumia picha, vitu halisi na mchezo. Rudia sentensi fupi mara nyingi ili watoto wa umri wa 6 waweze kukumbuka viashiria.