Grade 2 Kiswahili Vitenzi – Mifano ta vitenzi Notes
Mifano ta vitenzi
Vitenzi ni maneno ya kufanya. Vitenzi huanza kwa “ku-” (kitenzi cha msingi) kama:
- kukula 🍎 — to eat
- kucheza ⚽ — to play
- kusoma 📚 — to read
- kuenda 🚶♂️ — to go
- kulala 🛌 — to sleep
- kuimba 🎵 — to sing
Jinsi vitenzi vinabadilika (tense) — mifano rahisi
1. Sasa (Present) — -na-
Tumia viambishi vya mtu + na. Mfano kwa kitenzi kula:
Mimi: ninakula 🍽️ (I am eating)
Wewe: unakula 🍽️ (You are eating)
Yeye: anakula 🍽️ (He/She is eating)
Sisi: tunakula 🍽️ (We are eating)
Ninyi: mnakula 🍽️ (You all are eating)
Wao: wanakula 🍽️ (They are eating)
2. Wiki iliyopita / Zamani (Past) — -li-
Mfano kwa kusoma:
Mimi: nilisoma 📚 (I read / I studied)
Wewe: ulisoma 📚
Yeye: alisoma 📚
Sisi: tulisoma 📚
Ninyi: mlisoma 📚
Wao: walisoma 📚
3. Kesho (Future) — -ta-
Mfano kwa kucheza:
Mimi: nitacheza ⚽ (I will play)
Wewe: utacheza ⚽
Yeye: atacheza ⚽
Sisi: tutacheza ⚽
Ninyi: mtacheza ⚽
Wao: watacheza ⚽
Amri (Imperative) na Mfano wa Kitenzi cha Msingi
Kutoa amri (kwa mtu mmoja): toa sehemu ya ku-. Mfano:
Kula! 🍎
Cheza! ⚽
Soma! 📚
Mfano wa Negative (Siyo sasa)
Kwa sasa hasi (present negative) tunatumia viambishi vya hasi: si-, hu-, ha-, hatu-, ham-, hawa-.
Mimi: siendi 🚫 (I do not go)
Wewe: huendi 🚫 (You do not go)
Yeye: haendi 🚫 (He/She does not go)
Mazoezi ya haraka (Jaribu)
- Pitisha kitenzi cha msingi: kuimba → (sasa) __________ (Mimi).
- Tengeneza sentensi za zamani kwa kula: (Yeye) __________.
- Toa amri: (to a child) kucheza → __________!
Majibu: 1) ninaimba / ninaimba 2) alikula 3) Cheza!
Tipi: Jifunze vitenzi wengi kwa kutumia maneno ya kila siku—kula, kunywa, kucheza, kusoma, kulala. Rudia kwa sauti ili ukumbuke vizuri!