GRADE 9 Kiswahili – USIKILIZAJI HUSISHI Quiz
1. Katika mazungumzo, ni nani anayefaa kuzungumza kwanza?
Katika tamaduni nyingi za Kiafrika, mzungumzaji mwenye heshima kubwa ndiye anayepaswa kuanza mazungumzo.
2. Muhimu kusikiliza na kubaini nini?
Ni muhimu kusikiliza si tu sauti bali pia maudhui ya mazungumzo ili kuelewa kabisa kile kinachosemwa.
3. Ni maarifa gani muhimu ya kuzingatia unapojisikiliza?
Kusikiliza na kuzungumza ni muhimu kwa uwezo wa kutafsiri ujumbe vizuri ili kuepuka machafuko na kutokuelewana.
4. Ni tabia gani nzuri ya kuonyesha wakati wa kusikiliza?
Kuonesha heshima kwa kusikiliza ni kwa kumtazama mtu anayezungumza na kutoa ishara kuwa unamsikiliza kwa makini.
5. Ni kwa nini unapaswa kusikiliza madhubuti?
Kusikiliza madhubuti husaidia kuelewa kikamilifu kile kinachosemwa na hivyo kuweza kujibu kwa usahihi au kupendekeza suluhisho sahihi.
6. Kwa nini ni muhimu kusikiliza na kuzungumza?
Kusikiliza na kuzungumza vizuri husaidia kuboresha mawasiliano na mahusiano na watu wengine, na hivyo kujenga uhusiano mzuri.
7. Ni nini hatua ya kwanza katika kusikiliza vizuri?
Hatua ya kwanza ni kusikiliza kwa makini ili kuelewa kikamilifu kabla ya kujibu au kuchukua hatua nyingine.
8. Unapohitaji kusikiliza na kuzungumza kwa ufanisi, unapaswa kufanya nini kwanza?
Kusikiliza kwa makini ni hatua ya kwanza muhimu katika kufanya mazungumzo yenye ufanisi na kuepuka makosa ya kimawasiliano.
9. Ni mfumo gani unaowasaidia vijana kuboresha uwezo wao wa kusikiliza na kuzungumza?
Mafunzo ya mawasiliano yanasaidia vijana kuboresha uwezo wao wa kusikiliza na kuzungumza vizuri na kujenga mahusiano mazuri na watu wengine.
10. Ni nini kinachoweza kupatikana kwa kusikiliza kwa makini?
Kwa kusikiliza kwa makini, unaweza kupata elimu na uelewa mpana wa mambo na hivyo kuepuka mizozo na kukosa maelewano.
11. Jinsi gani unaweza kusikiliza na kuzungumza kwa heshima?
Kuwa makini kwa mawasiliano ya mwili kama vile macho, mikono na mwendo ni njia ya kusikiliza na kuzungumza kwa heshima na kujenga mahusiano mema.
12. Ni jinsi gani unaweza kurekebisha makosa unayofanya wakati wa mazungumzo?
Kutambua makosa uliyofanya na kujifunza kutoka kwake ni njia ya kukua katika uwezo wako wa kusikiliza na kuzungumza vizuri zaidi.
13. Kusikiliza na kujibu maswali kunaweza kustahili nini?
Kusikiliza kwa makini na kujibu maswali vizuri kunaweza kuleta maelewano na kuboresha mahusiano na watu wengine.
14. Ni nini kinasemwa kwa kusikiliza na kuzungumza vizuri?
Kusikiliza na kuzungumza vizuri husaidia kufanya amani katika mahusiano na kutatua mizozo kwa njia ya ufanisi.
15. Ni nini kinachotokea unaposhindwa kusikiliza kwa makini?
Kushindwa kusikiliza kwa makini kunaweza kusababisha kutoelewana na hivyo kuhatarisha mahusiano yako na watu wengine.
16. Ni jambo lipi muhimu sana katika usikilizaji husishi?
Kuonyesha heshima ni jambo muhimu sana katika usikilizaji husishi kwani linaonyesha upendo na heshima kwa wengine.
17. Ni nini kinachoweza kusababisha usikilizaji husishi usifanikiwe?
Kujisikia mwenye kiburi kunaweza kusababisha kushindwa kusikiliza na kuzungumza kwa usahihi kwani unaweza kuwa unajisikia bora kuliko wengine.
18. Kuwa tayari kusikiliza na kuzungumza kunaonyesha nini?
Kuwa tayari kusikiliza na kuzungumza kunaweza kuonyesha upendo na heshima kwa wengine na hivyo kujenga mahusiano mazuri.
19. Ni jinsi gani unaweza kuzungumza kwa heshima?
Kuzungumza kwa upole ni njia nzuri ya kuzungumza kwa heshima na kuonyesha kwamba unaheshimu wengine.
20. Ni nini kinachohitajika ili kutoa majibu mazuri kwenye mazungumzo?
Kuwa na msimamo thabiti inaweza kukusaidia kutoa majibu mazuri na kujifanya vyema katika mazungumzo yoyote.
21. Ni nini kinachoweza kukuzuia kusikiliza kwa makini?
Kutojali kile kinachosemwa au kutojali mazungumzo kunaweza kukuzuia kusikiliza kwa makini na kujibu kwa usahihi.
22. Ni jinsi gani unaweza kuhakikisha mazungumzo yanaendelea vizuri?
Kusikiliza kwa makini ni muhimu katika kuhakikisha mazungumzo yanaendelea vizuri na kuepuka migogoro au kutokuelewana.
23. Ni kitu gani kinachoweza kufanya mazungumzo kuwa yenye ufanisi zaidi?
Kusikiliza kwa makini kunaweza kufanya mazungumzo kuwa yenye ufanisi zaidi kwani utaweza kuelewa maoni ya wengine na kujibu kwa usahihi.
24. Ni manufaa gani ya kusikiliza kwa makini kabla ya kuzungumza?
Kusikiliza kwa makini kabla ya kuzungumza kunaweza kukusaidia kutoa majibu sahihi na kuepuka makosa ya kimawasiliano.
25. Ni fomu gani sahihi ya wakati uliopita (past) ya 'anaimba'?
Wakati uliopita kwa kisomo cha mtu wa tatu kwa wingi mmoja hutumika kiambishi -li-; kwa hivyo 'anaimba' (sasa) kuwa 'aliimba' (alisema/aliimba).
26. Chagua fomu sahihi ya wakati ujao (future) ya 'kucheza' kwa mtumiaji wa tatu (yeye).
Wakati wa baadaye hutumika kiambishi -ta- baada ya sambaza la mhujaibu (a-); hivyo 'atacheza' ina maana ya 'yeye atacheza'.
27. Ni ipi ni negative ya wakati uliopita ya 'walikula' (they ate)?
Negative ya wakati uliopita kwa wingi inatumia 'ha-' + '-ku-' (kwa baadhi ya miundo) lakini kawaida 'walikula' (wali-kula) negative ni 'hawakula' (ha-wa-kula).
28. Chagua fomu sahihi ya perfect (have/has) ya 'kuja' kwa mtu wa tatu (yeye): 'she has arrived'.
Kiambishi cha perfect ni -me-; kwa mtu wa tatu (a-) + -me- + kitenzi = 'amefika' (yeye ame-fika) meaning 'she has arrived'.
29. Ni fomu ipi sahihi kwa 'I saw him'?
Katika Kiswahili object concord ya 'him' ni '-m-' inayoingizwa kabla ya mzizi wa kitenzi; wakati uliopita 'nili-' + '-m-' + 'wona' = 'nalimwona' (nili-m-wona).
30. Chagua fomu sahihi ya wakati uliopita kwa 'we wrote' (tulikuwa tukinena 'we wrote').
Wakati uliopita kwa sisi hutumika kiambishi -li- baada ya sambaza la 'tu-' : 'tu-' + '-li-' + 'andika' = 'tuliandika'.
31. Ni amri gani sahihi ya kuwataka mtu kuja (imperative singular)?
Amri kwa neno 'kuja' ya mtu mmoja hutumika 'njoo' (naongezeka nafasi ya vokali miisho), hivyo 'Njoo' ni sahihi kwa amri ya kuja.
32. Chagua amri hasi sahihi ya 'Usiende!' (Don't go!).
Amri hasi kwa mtu wa pili (wewe) hutumika 'usi-' + mti wa kitenzi + '-e' kwa maumbile; kwa 'kwenda' amri hasi ni 'usiende'.
33. Ni fomu gani sahihi ya kuonyesha kitendo cha mtu alijifanya mwenyewe: 'He washed himself'?
Kile kinachoitwa reflexive kinaonyesha kiambishi 'ji-' ndani ya kitenzi: 'ali-' + 'ji-' + 'safisha' = 'alijisafisha' (ali-jisafisha = ali-safisha mwenyewe).
34. Ni ukurasa gani sahihi wa neno la uhusiano (relative pronoun) kwa mtu mmoja: 'the person who dances'?
Kwa mtu wa umbo la m-ti wa kwanza ('mtu'), kiambishi cha uhusiano sahihi ni 'ambaye' au 'ambaye/ambaye' kama sehemu ya 'ambaye anacheza'; 'ambaye' inafaa kwa mtu mmoja. (Hata hivyo 'ambaye' ni sahihi zaidi kuliko 'ambavyo').
35. Chagua sentensi sahihi ya kutumia 'to be' kwa 'I am a teacher'.
Katika Kiswahili 'ni' inafanya kazi ya 'to be' kwa sentensi za utambulisho: 'Mimi ni mwalimu' ina maana 'I am a teacher'.
36. Ni fomu gani sahihi ya 'They saw us'?
Wakati uliopita kwa wao (wa-) + object concord 'tu-' (sisi) + mzizi 'ona' = 'walituona' (wa-li-tu-ona).
37. Chagua negative sahihi ya perfect: 'He has not come'.
Negative ya perfect inatumia 'ha-' + '-ja-' kwa 'kuja' pamoja na 'ku' ya kitenzi; 'hajakuja' inamaanisha 'he has not come'.
38. Baada ya 'nataka' (I want) unapofanya ombi kwa mtu mwingine 'I want you to come', ni fomu ipi sahihi?
Baada ya 'nataka' (kutaka) hutumika kivumishi (subjunctive) kwa hatua inayotakiwa: 'uje' ni subjunctive; hivyo 'Nataka uje' ni sahihi kwa 'I want you to come'.
39. Katika sentensi ya masharti ya kawaida: 'If you come, we will eat', ni muundo gani sahihi wa Kiswahili?
Kwa masharti ya kawaida tunaweza kutumia 'kama' + fomu ya wakati wa baadaye (au 'ukija') kwa sehemu ya masharti na 'tuta-' kwa matokeo; hivyo 'Kama utakuja, tutakula' ni sahihi (utakuja = wewe uta-kuja).
40. Chagua umbo sahihi la umoja kwa nomino 'kitabu' (plural).
Kitenzi 'kitabu' kina daraja cha vi/ma kwa umoja; plural yake ni 'vitabu' (ki- -> vi-).
41. Ni sentensi gani ina mlingano sahihi wa makubaliano wa kivumishi kwa wingi ya daraja la watu: 'The students are good'?
'Wanafunzi' ni kundi la watu (daraja wa wa-), hivyo kivumishi kinapaswa kuendana kwa kuwa 'wa-' kwa wingi; 'wazuri' ni sahihi badala ya 'nzuri'.
42. Chagua umbo sahihi la umiliki: 'his book'.
Umiliki kwa mtu wa tatu (yeye) kwa kitu kisicho cha kiuumbaji (class ki/vi) hutumika '-chake'; 'kitabu chake' = 'his book'.
43. Ni fomu gani sahihi ya passive kwa sentensi 'The house was built'?
Passive ya wakati uliopita kwa mfano ni 'ilijengwa' (nyumba i-li-jengwa) ikieleza nyumba ili-jengwa (was constructed). 'Imejengwa' ni perfect, 'inajengwa' ni present/progressive.
44. Chagua sentensi sahihi ya kusema 'She is tall' kwa Kiswahili.
Kwa sifa (state) tunatumia 'ni' kama kiunganishi: 'Yeye ni mrefu' ina maana 'She is tall'.
45. Ni namna gani sahihi kusema 'This is not mine'?
Katika sentensi hasi za utambulisho, muundo sahihi ni 'Hiki si changu' (hiki = this, si = is not, changu = mine).
46. Chagua muundo sahihi wa kuunganisha majina mawili: 'Me and you'.
'Na' ni 'and' katika Kiswahili; muundo wa kawaida wa kuunganisha ni 'Mimi na wewe'.
47. Ni muundo gani sahihi kuonyesha kitendo kilichokuwa kinaendelea wakati uliopita: 'He was sleeping'?
Ili kueleza kitendo kilichokuwa kinaendelea wakati uliopita tunatumia 'alikuwa' + 'an-' + mzizi: 'alikuwa analala'.
48. Chagua umbo sahihi wa matumizi ya applicative (kuongeza kwa maana ya 'to/for') katika sentensi: 'I wrote a letter to the elder'.
Applicative inaruhusu kuweka mpokeaji kama sehemu ya kitenzi: 'niliandikia' ni 'nili-' + 'andika' + '-ia' (niliandikia) na mpokeaji anaweza kufuatia: 'Niliandikia mzee barua' = 'I wrote a letter to the elder'.